Składniki od A do Z

Mielony cynamon to drobny proszek otrzymywany przez mielenie suszonej kory drzew z rodzaju Cinnamomum. W porównaniu z całymi laskami jest wygodniejszy w użyciu i szybciej uwalnia swój aromat. W kuchni jest niezbędnym składnikiem świątecznych mieszanek przypraw, ciasta piernikowego, bułeczek cynamonowych, szarlotek i owsianek. Dodaje się go do ciepłych napojów, takich jak grzane wino, chai czy kawa. Doskonale łączy się z czekoladą, kardamonem, goździkami i wanilią. Stosuje się go również w potrawach wytrawnych, w kuchni marokańskiej i bliskowschodniej jako część mieszanek przyprawowych.

Cytronat to kandyzowana, czyli konserwowana cukrem skórka cytrusowa, najczęściej cedrata lub cytryny. Powstaje przez powolne gotowanie w syropie cukrowym, dzięki czemu zyskuje charakterystyczny słodki smak z delikatnie gorzką nutą cytrusową. W kuchni stosuje się go przede wszystkim do świątecznych wypieków, takich jak stollen, pierniki czy ciasta owocowe. Bywa składnikiem różnych nadzień twarogowych i orzechowych. Sprzedawany jest pokrojony w drobną kostkę i łatwo dostępny w sklepach. Poza pieczeniem sprawdza się również jako dekoracja deserów lub dodatek do czekoladowych pralin.

Cytryna to owoc cytrusowy o wyrazistym kwaśnym smaku i świeżym, orzeźwiającym aromacie, należący do najczęściej używanych składników w kuchniach na całym świecie. Wykorzystuje się zarówno sok, jak i skórkę, skórka zawiera olejki eteryczne i doskonale nadaje się do ciast, kremów, marynat i napojów. Sok zakwasza potrawy, zastępuje ocet oraz wzbogaca smak sałatek, ryb, owoców morza i deserów. Cytryna jest bogata w witaminę C i antyoksydanty. Niedojrzałe owoce są intensywnie kwaśne, dojrzałe nieco słodsze. Nadaje się też do wyrobu lemoniad, syropów, kandyzowanej skórki lub owoców w zalewie.

Cząber to aromatyczna roślina zielna z rodziny jasnotowatych, uprawiana i stosowana jako przyprawa na całym świecie. Wyróżnia się dwie główne odmiany, cząber ogrodowy o łagodniejszym smaku i cząber górski o wyrazistszym, bardziej pikantnym aromacie. Smak przypomina jednocześnie tymianek i pieprz. W kuchni doskonale pasuje do roślin strączkowych, potraw mięsnych, zup, sosów i marynat. W kuchni niemieckiej nazywany jest 'Bohnenkraut' (ziołem fasolowym), ponieważ świetnie komponuje się z fasolą i łagodzi jej wzdymające właściwości. Można go stosować świeży lub suszony. Wchodzi w skład mieszanki ziół prowansalskich.

Czajot, znany również jako chayote lub gruszka warzywna, to tropikalne warzywo z rodziny dyniowatych, pochodzące ze Środkowej Ameryki. Owoce mają kształt gruszki, są jasnozielone, z delikatnym, chrupiącym miąższem i lekko słodkawym smakiem. W kuchni używa się go na surowo lub po obróbce termicznej, świetnie sprawdza się w sałatkach, zupach, duszonych potrawach oraz jako dodatek do dań głównych. Łatwo przejmuje aromaty przypraw i ziół, co czyni go bardzo wszechstronnym składnikiem. Jadalne są również liście i korzenie rośliny. Czajot jest bogaty w błonnik, witaminę C i potas, a przy tym bardzo niskokaloryczny.

Czalamada to tradycyjna marynowana mieszanka warzyw, popularna szczególnie na Słowacji i na Węgrzech. Przyrządzana jest z pokrojonych warzyw, najczęściej kapusty, papryki, marchewki, cebuli i ogórka, zalanych słodko-kwaśną zalewą z octu, cukru i soli. Efektem jest chrupiący, aromatyczny dodatek o charakterystycznym pikantnym i lekko kwaśnym smaku. Podawana jest do grillowanego mięsa, wędlin, frytek lub jako element zimnego bufetu. Można ją kupić gotową w sklepach lub przygotować w domu według własnego przepisu. Przechowywana w lodówce lub w słoikach zachowuje świeżość przez długi czas.

Czarna fasola to małe rośliny strączkowe o błyszczącej czarnej skórce i kremowo białym miąższu. Ma delikatnie słodki, lekko orzechowy smak i po ugotowaniu zachowuje przyjemnie jędrną konsystencję. Jest podstawowym składnikiem kuchni meksykańskiej, brazylijskiej i karaibskiej, gdzie stosuje się ją do burrito, enchilad, chilli con carne, zup i dań ryżowych. Doskonale nadaje się również do sałatek i wegańskich burgerów. Przed gotowaniem należy ją namoczyć, suszona gotuje się około godziny. Czarna fasola jest doskonałym źródłem białka roślinnego, błonnika, żelaza, magnezu i kwasu foliowego.

Czarna herbata to w pełni fermentowana herbata wytwarzana z liści rośliny Camellia sinensis. Proces utleniania nadaje jej charakterystyczną ciemną barwę oraz wyrazisty, mocny smak z lekko gorzkimi nutami. Jest jedną z najpopularniejszych herbat na świecie i występuje w wielu odmianach, takich jak Assam, Darjeeling czy Earl Grey. W kuchni sprawdza się nie tylko jako napój, ale również jako składnik marynat, sosów, deserów i ciast. Mocny napar stosuje się do aromatyzowania ryżu, mięsa lub suszonych owoców. Czarna herbata zawiera kofeinę i antyoksydanty wspierające ogólną witalność.

Czarna porzeczka to drobne, ciemne jagody o wyrazistym, lekko kwaśnym smaku i intensywnym aromacie. Owoce krzewu Ribes nigrum są cenione za wyjątkowo wysoką zawartość witaminy C, antyoksydantów i flawonoidów. W kuchni wykorzystuje się je do produkcji dżemów, galaretek, syropów, kompotów i ciast owocowych. Doskonale sprawdzają się także w koktajlach, jogurtach i lodach. Można je spożywać świeże, suszone lub mrożone. Syrop z czarnej porzeczki to popularny napój, szczególnie wśród dzieci. Liście krzewu stosowane są w ziołolecznictwie i do przyrządzania herbat.

Liście czarnej porzeczki pochodzą z krzewu Ribes nigrum i są cenione przede wszystkim w ziołolecznictwie i naturalnej kuchni. Mają charakterystyczny, intensywny aromat przypominający owoce porzeczki. Świeże lub suszone liście używane są do przyrządzania herbat ziołowych, popularnych ze względu na właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. W kuchni dodaje się je do zalewek przy kiszeniu warzyw lub owoców, na przykład ogórków, gdzie pomagają zachować ich chrupkość. Nadają się również do aromatyzowania octu, syropów lub lemoniad. Zbiera się je wiosną i latem, gdy zawartość substancji aromatycznych jest najwyższa.

Czarne oliwki to w pełni dojrzałe owoce oliwki europejskiej, których ciemna barwa wynika z całkowitej dojrzałości w momencie zbioru. W porównaniu ze zielonymi oliwkami są łagodniejsze w smaku, mniej gorzkie i zawierają więcej tłuszczu. Są bogate w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, witaminę E i antyoksydanty. W kuchni stosuje się je jako element antipasti, do sałatek, na pizzę lub do makaronu. Świetnie sprawdzają się w tapas, marynowane w oleju ze ziołami lub nadziewane papryką czy anchois. Są nieodłącznym elementem kuchni śródziemnomorskiej i pasują do serów, chleba i czerwonego wina.