Słownik

Whisky to destylowany napój alkoholowy produkowany ze zacieru zbożowego i dojrzewający w drewnianych beczkach. Produkuje się ją głównie w Szkocji, Irlandii, USA, Kanadzie i Japonii. Istnieje wiele rodzajów whisky w zależności od surowców i metody produkcji. W kuchni whisky stosuje się do sosów, marynat, deserów i koktajli. Nadaje potrawom głębię smaku i przyjemne dymne tony.

Winegret to klasyczny dresing sałatkowy przygotowywany z mieszaniny oleju i octu w proporcji około 3:1, uzupełniony solą, pieprzem i ewentualnie musztardą, ziołami lub czosnkiem. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa vinaigre, czyli ocet. Winegret jest podstawą wielu sosów sałatkowych w kuchni europejskiej i amerykańskiej, a jego wariacje są praktycznie nieskończone.

Wino porto to wino fortyfikowane pochodzące z doliny rzeki Douro w północnej Portugalii. Produkuje się je przez dodanie destylatu winnego podczas fermentacji, co zatrzymuje proces i zachowuje naturalną słodycz winogron. Istnieje kilka typów porto, w tym ruby, tawny i vintage. Porto tradycyjnie podaje się jako wino deserowe do serów, czekolady i orzechów. W kuchni wykorzystuje się je do sosów, redukcji do mięs i deserów. Ma zazwyczaj wyższą zawartość alkoholu, około dziewiętnaście do dwudziestu dwóch procent.

Wiśnie to drobne owoce pestkowe o charakterystycznym kwaśnym smaku i intensywnie czerwonym kolorze. Należą do rodziny różowatych i są blisko spokrewnione z czereśniami, od których różnią się mniejszym rozmiarem i wyraźnie kwaśniejszym smakiem. Wiśnie wykorzystywane są w kuchni głównie na kompoty, dżemy, ciasta, knedle i likiery. Są bogatym źródłem witaminy C, antocyjanów i antyoksydantów.

Wodorosty morskie to organizmy wodne rosnące w morzach i oceanach, wykorzystywane jako pożywienie w wielu kulturach od tysięcy lat. Najznaczniejsze jadalne gatunki to nori, wakame, kombu i hijiki. Nori używa się do zawijania sushi, wakame dodaje do zupy miso, kombu służy jako baza japońskiego bulionu dashi. Wodorosty morskie są wyjątkowo bogate w minerały, zwłaszcza jod, wapń i żelazo, a także w witaminy i błonnik. Zawierają również unikalne polisacharydy o właściwościach antyoksydacyjnych.

Wok to głęboka okrągła patelnia o wysokich ściankach, pochodząca z kuchni chińskiej. Dzięki swojemu kształtowi umożliwia szybkie smażenie w wysokich temperaturach, a produkty zachowują chrupkość, kolor i witaminy. Wok służy nie tylko do smażenia, ale także do duszenia, gotowania na parze i głębokiego smażenia. W kuchni azjatyckiej jest niezbędnym narzędziem. Najczęściej przygotowuje się w nim mieszanki warzywne z mięsem i makaron.

Yukhoe to koreański tatar z drobno pokrojonej surowej wołowiny z olejem sezamowym, czosnkiem, sosem sojowym i żółtkiem. Często z plasterkami gruszki.

Zaalouk to marokańska ciepła sałatka z duszonego bakłażana z pomidorami, czosnkiem, kuminem i papryką. Podawana jako dodatek lub pasta do chleba khobz.

Żabie udka to potrawa przygotowywana z tylnych nóżek jadalnych żab, najczęściej żaby zielonej lub żaby wołowej. Uważane są za przysmak szczególnie w kuchni francuskiej, ale także azjatyckiej. Mięso żabich udek jest delikatne, białe i smakiem przypomina kurczaka. Najczęściej przygotowuje się je smażone na maśle z czosnkiem i pietruszką, ale istnieją też warianty duszone, grillowane lub w głębokim tłuszczu.

Żahur to tradycyjne czeskie drożdżowe ciasto pochodzące z południowych Czech i Wysoczyzny, przygotowywane z ciasta drożdżowego z twarogiem, makiem lub powidłami. Jest to staroczeska potrawa, którą pieczono przede wszystkim jesienią i zimą podczas świniobicia i uroczystości. Ciasto jest miękkie i wilgotne, nadziewane słodkim lub słonym nadzieniem. Dziś przeżywa renesans dzięki zainteresowaniu tradycyjnymi przepisami.

Zapiekanka jaglana to tradycyjne danie z kaszy jaglanej, mleka, jajek i masła, zapiekane w piekarniku. Kaszę gotuje się w mleku na gęstą masę, miesza z jajkami i zapiekane do złotego koloru. Może być słodka z cynamonem, cukrem i rodzynkami, lub wytrawna z twarogiem czy serem. Podaje się jako danie główne, przekąskę lub deser. Dziś przeżywa renesans.

Zasmażka to podstawowy preparat kuchenny z połączenia tłuszczu i mąki, służący do zagęszczania sosów, zup i ragout. W kuchni polskiej i środkowoeuropejskiej jest niezbędna i stosowana praktycznie codziennie. Rozróżnia się zasmażkę jasną, smażoną krótko, i ciemną, smażoną dłużej do brązowego koloru dla bardziej orzechowego smaku. Jako tłuszcz najczęściej używa się masła, smalcu lub oleju. Prawidłowo przygotowana zasmażka zapewnia gładką konsystencję sosu bez grudek.